Kenniscentrum Commissies van Toezicht

Klager mocht tot 1 mei 2025 vanuit zijn afdeling beeldbellen met familie in het buitenland. Na die datum voerde de directie nieuw beleid in: beeldbellen mocht alleen nog in de bezoekzaal. Voor klager was de uitzondering gemaakt dat hij vanaf de afdeling mocht beeldbellen, waarbij volgens de directie duidelijke afspraken met klager waren gemaakt. De directie beëindigde klagers uitzondering, omdat hij zich niet aan voorwaarden zou hebben gehouden, zoals het laten deelnemen van anderen via de telefoon en het open laten staan van de verbinding tijdens een calamiteit. Klager stelt dat hij de instructies van zijn mentor volgde en dat hij nooit vastgelegde afspraken had ontvangen. De directie bevestigt dat er geen schriftelijke afspraken waren en erkent dat er eerder gescreende personen via telefoon meededen, wat niet toegestaan was, maar dat dit door personeel was getolereerd. Ook de lezing van klager met betrekking tot de calamiteit werd door de directie bevestigd. De beklagcommissie oordeelt dat de directie onvoldoende duidelijkheid heeft gegeven over de afspraken en dat klager de vermeende overtredingen niet kan worden aangerekend, omdat hij gehandeld heeft volgens instructies en er onduidelijkheid bestond over de voorwaarden. Daarom is de beslissing om klager het beeldbellen vanaf de afdeling te ontzeggen onterecht en is de klacht gegrond verklaard. Een vergoeding wordt niet toegekend omdat klager nog steeds kon beeldbellen, zij het niet vanaf zijn cel.

Klager stond op een container en een medegedetineerde duwde daar tegen aan. Hierdoor viel klager bijna van de container af. Klager zou volgens de directie vervolgens neus aan neus zijn gaan staan met de betrokken medegedetineerde. Ze zouden naar elkaar hebben geschreeuwd en meermaals hard tegen elkaars borstkas hebben geduwd. Volgens klager heeft hij de medegedetineerde enkel één duw gegeven. Klager heeft hiervoor een disciplinaire straf van vijf dagen opsluiting in eigen cel opgelegd gekregen en is gedegradeerd naar het basisprogramma. De beklagrechter acht aannemelijk dat klager de medegedetineerde (in ieder geval) één duw heeft gegeven, nu klager dit ook heeft verklaard. De disciplinaire straf kon daarom worden opgelegd, deze klacht is ongegrond verklaard. Vervolgens is de vraag of er sprake is van fysieke agressief gedrag waardoor klager direct gedegradeerd kon worden. De beklagrechter is van oordeel dat dit niet het geval is en geeft klager hierin het voordeel van de twijfel. De camerabeelden ontbreken en klager heeft consequent aangegeven dat er slechts een enkele ‘droge’ duw is gegeven. Deze klacht is gegrond verklaard en er is een tegemoetkoming van € 45,00 toegekend.

Over een begeleidingsplan kan niet worden geklaagd. Echter is gebleken dat het opgelegde begeleidingsplan omgezet had moeten worden naar een begeleidingsmaatregel. Met het oog op het handhaven van de orde en veiligheid was de beperking van klagers bewegingsvrijheid terecht, omdat er spullen op zijn cel waren aangetroffen die daar niet hoorden. Wel was sprake van een vormfout doordat het begeleidingsplan niet correct is omgezet. De kliniek erkende deze fout en bood een tegemoetkoming van € 25,00 aan, die klager afwees. De commissie betreurt dat klager zich niet heeft opengesteld voor de bemiddelingspoging. De klacht is formeel gegrond verklaard vanwege het vormverzuim met een vergoeding van €7,50. Inhoudelijk is de klacht ongegrond verklaard.

Klager klaagt erover dat hij in september 2025 is gefilmd tijdens het opleggen van een disciplinaire straf en bij een celcontrole. Dit gebeurde zonder zijn toestemming. De directie stelt dat klager niet in beeld was bij de disciplinaire straf en geeft aan dat er vooraf geen toestemming is gevraagd aan de gedetineerden voor het filmen. De beklagrechter is van oordeel dat het filmen van klager een onnodige beperking vormt van zijn (toch al beperkte) vrijheid. Hoewel klagers gezicht niet herkenbaar is en de beelden nog niet openbaar zijn, acht de beklagrechter de privacy van klager geschonden. De klacht wordt gegrond verklaard door de beklagrechter en omdat de gevolgen voor klager niet meer ongedaan gemaakt kunnen worden, kent de beklagrechter een tegemoetkoming van €30 toe. De beklagrechter zal de directeur niet opdragen om een nieuwe beslissing te nemen, maar verzoekt de directeur bij de beslissing om wel of niet door te gaan met de opnames, rekening te houden met de overwegingen van de beklagrechter.

Klacht 1 gaat om een algehele bezoekontzegging van een week, omdat klager een bezoeker ontving aan wie een bezoekontzegging was opgelegd. De beklagrechter oordeelt dat de Pbw geen mogelijkheid biedt voor een algehele bezoekontzegging als disciplinaire straf. De beklagrechter verklaart deze klacht gegrond. Klacht 2 betreft het ontbreken van sport- en recreatiemogelijkheden op 19 augustus 2025, omdat klager op grond van het bewaardersarrest werd ingesloten. Naar het oordeel van de beklagrechter is niet gebleken dat het belang van de handhaving van de orde of de veiligheid in het geding was waardoor klager bij het aanzeggen van het schriftelijk verslag onverwijld in een afzonderingscel geplaatst zou moeten worden. Ook dit beklag is gegrond verklaard. De beklagrechter kent een tegemoetkoming van €25,- toe.

Klager is het niet eens met de beslissing om aan hem een ordemaatregel op te leggen van zeven dagen plaatsing in afzondering onder cameratoezicht. De beklagrechter is van oordeel dat de directeur aan klager de ordemaatregel in redelijkheid kon opleggen, de maatregel was passend en niet langer dan noodzakelijk. Wel heeft de directeur verzuimd de gedetineerde vooraf te horen, terwijl dit verplicht is bij het opleggen van cameratoezicht. De toepassing van cameratoezicht behoort namelijk niet tot de limitatieve opsomming van artikel 57 lid 3 Pbw op grond waarvan het horen achterwege kan blijven indien de vereiste spoed zich daartegen verzet of de gemoedstoestand van de gedetineerde daaraan in de weg staat. De klacht wordt daarom gegrond verklaard vanwege vormverzuim en de beslissing wordt vernietigd onder toekenning van een tegemoetkoming van € 12,50.

Klager maakt bezwaar tegen een opgelegde disciplinaire straf wegens het opdracht geven tot invoer van drugs via een medegedetineerde en tegen het opnemen en terugluisteren van zijn telefoongesprekken. De directie stelt dat gesprekken kunnen worden afgeluisterd gezien de orde en veiligheid binnen de inrichting en dat gesprekken binnen DCS standaard worden bewaard. Zij erkent dat er geen voorafgaande mededeling is gedaan. Met betrekking tot de disciplinaire straf oordeelt de commissie dat deze terecht is opgelegd, omdat uit het uitgeluisterde telefoongesprek volgt dat klager opdracht gaf tot invoer van drugs via een medegedetineerde. Dit telefoongesprek mag meewegen voor de straf, nu een vormverzuim niet tot bewijsuitsluiting hoeft te leiden. Wel is de straf onterecht met terugwerkende kracht opgelegd, waardoor het beklag formeel gegrond is. Over het opnemen en terugluisteren van de telefoongesprekken concludeert de beklagcommissie dat in de betreffende inrichting (beveiligingsniveau twee) geen wettelijke grondslag is voor het standaard opnemen van alle telefoongesprekken. Bovendien is klager niet geïnformeerd over het uitluisteren. De beklagcommissie is daarom van oordeel dat de directie niet aan de wettelijke vormvoorschriften voor het uitoefenen van toezicht op telefoongesprekken heeft voldaan. Dit onderdeel van het beklag wordt gegrond verklaard en er wordt een tegemoetkoming van €30 toegekend.

Klager klaagt dat hij sinds zijn plaatsing in de kliniek op 20 augustus 2025 niet tijdig de voorgeschreven Hibiscrub heeft ontvangen, essentieel voor de verzorging van zijn kwetsbare huid na meerdere amputaties. Hoewel Betadine en Dettol wel snel werden geleverd, ontbrak de Hibiscrub tot 12 september 2025 vanwege leveringsproblemen. De kliniek bestelde de middelen via de apotheek, maar gaf aan dat de Hibiscrub tijdelijk niet leverbaar was en bood als alternatief alleen schoonmaakdoekjes aan, die niet geschikt bleken. De beklagcommissie oordeelt dat door het niet leveren van het voorgeschreven medisch middel en onvoldoende inspanning te leveren om al dan niet via een andere apotheek of een ander leveringskanaal de Hibiscrub te verkrijgen of een deugdelijk alternatief aan te bieden, sprake is van het niet betrachten van de zorgplicht, waardoor klager ontvankelijk is in zijn beklag. Het beklag wordt bovendien gegrond verklaard, onder toekenning van een tegemoetkoming van €35,-.

Klager klaagt dat er vanwege personeelstekort verkorte dagprogramma’s zijn. De directie erkent dit en compenseert de verkorte dagprogramma’s met € 5,- per week voor iedere week waarin het wettelijk minimum per dag één of meerdere keren niet is gehaald. Conform artikel 22 Bjj geldt een wettelijk minimum per week van 77 uur en een wettelijk minimum per dag van 8,5 uur. De beklagcommissie stelt vast dat in de periode waar klager over klaagt de dagnorm, maar ook de weeknorm niet is gehaald. De vraag die in deze uitspraak centraal is gesteld is of klager naast compensatie voor het niet halen van de dagnorm recht heeft op meer compensatie in het geval dat de weeknorm (ook) niet is gehaald. De beklagcommissie verwijst in dit kader naar haar eerdere uitspraak onder kenmerk KC 2021/045 en constateert dat de verkorting van het programma bijna vier jaar later nog steeds van toepassing is. Er is dan ook sprake van een structurele tekortkoming en de beklagcommissie ziet hierin aanleiding om zowel de schending van de dag- als van de weeknorm mee te wegen bij het bepalen van de compensatie. Zij wijkt hiermee gemotiveerd af van de uitspraken die de RSJ tot op heden in dit kader heeft gedaan. De beklagcommissie verklaart het beklag gegrond en kent een tegemoetkoming toe van € 5,- per week, zijnde € 35,-. De beklagcommissie roept de RSJ op om ten aanzien van compensatie bij het schenden van de weeknorm een duidelijk kader te stellen dat landelijk kan worden gebruikt en roept de RJJI op om actief aan alle jongeren conform deze uitspraak op soortgelijke wijze te compenseren.

Klager beklaagt zich allereerst over de afwijzing van zijn verzoek tot vaderkinddag, welke is afgewezen vanwege het ontbreken van de geboorteakte en het niet volgen van de juiste procedure. Klager vindt dat hij hierover te laat is geïnformeerd. De directie geeft aan dat de casemanager klager nog de kans heeft gegeven om de aanvraag aan te vullen, maar klager heeft dit niet meer gedaan. De beklagrechter oordeelt dat de afwijzing van de aanvraag begrijpelijk is en verklaart het beklag ongegrond. De tweede klacht betreft het omzetten van een belafspraak met zijn vader naar beeldbellen onder toezicht. Dit kwam in de plaats van klagers reguliere bezoekmoment. Klager weigerde het beeldbellen, omdat dit alleen met toezicht van de casemanager mogelijk was. De directie stelt dat klagers recht om 10 minuten per week te bellen niet is geschonden, aangezien klager zelf het beeldbellen met toezicht van de casemanager weigerde. De beklagrechter acht de aanvulling van klager ter zitting een ongeoorloofde uitbreiding van de eis. De beklagrechter oordeelt verder dat het recht op 10 minuten bellen per week niet is geschonden en verklaart het beklag ongegrond.