Gedragsinterventies

Een (justitiële) gedragsinterventie is een programmatisch en gestructureerd geheel van methodische handelingen gericht op het beïnvloeden van iemands gedrag of omstandigheden, met als doel het voorkomen van recidive. Hieronder worden niet verstaan de interventies die uitsluitend op basis van de zorgplicht van Justitie aan de justitiabelen worden aangeboden en die dus niet expliciet tot doel hebben de recidive te verminderen.[1]

De Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie toetst de kwaliteit van gedragsinterventies voor jeugdigen en volwassenen. Van goedgekeurde interventies mag worden verwacht dat zij recidive verminderen of voorkomen. De status ‘erkend’ betekent dat een interventie aan de kwaliteitscriteria voldoet en daarmee het vertouwen is gerechtvaardigd dat sprake is van een interventie die bijdraagt aan het terugdringen van het delictgedrag. De status ‘voorlopig erkend’ betekent dat een interventie noch niet aan de kwaliteitscriteria voldoet. De Erkenningscommissie heeft er dan echter wel voldoende vertrouwen in dat er een effectieve interventie kan ontstaan, mits er enkele noodzakelijke aanpassingen worden doorgevoerd.[2]

Momenteel zijn er voor volwassen vijf interventies erkend en twee interventies voorlopig erkend. Deze interventies zullen hieronder worden toegelicht.

1. Arbeidsvaardigheden (ArVA voorheen Arbeid)
Erkend: juni 2008
Omschrijving: Het doel van de gedragsinterventie Arbeidsvaardigheden is om volwassen gedetineerden inzicht te geven en vaardigheden te leren waarmee ze (beter) in staat zijn werk te krijgen en te houden. De training bestaat uit drie modules die in totaal 22 sessies van 2 uur omvatten. De eerste module ‘Kiezen voor werk’ is gericht op arbeidsmotivatie en het krijgen van een realistisch beeld over de arbeidsmarkt. In de tweede module ‘Kunnen werken’ worden vaardigheden aangeleerd voor het krijgen en behouden van werk. In de derde module ‘Werk zoeken’ wordt informatie gegeven over instanties en wordt geoefend met het gebruiken van zoekkanalen.

2. Budgetteren
Voorlopig erkend: maart 2009
De Module Budgetteren is ontwikkeld met de doelstelling gedetineerden met problemen op financieel gebied zodanig te trainen, dat zij zowel op de korte als op de lange termijn minder vaak en minder ernstig recidiveren. In de module wordt gestreefd naar een toename van kennis (waaronder procedures, rechten en plichten) en vaardigheden met betrekking tot instanties en organisaties die actief zijn op het gebied van budgetteren. De Module Budgetteren sluit aan op de erkende gedragsinterventie Cognitieve Vaardigheden (CoVa); één van de selectiecriteria voor deelnemers van de Module Budgetteren is daarom dat zij eerst de CoVa hebben afgerond. De cognitieve vaardigheden die in de CoVa zijn geoefend, worden in de Module Budgetteren specifiek toegepast op het gebied van omgaan met geld en schulden. De Module Budgetteren bestaat uit 7 groepsbijeenkomsten van 2,5 uur die wekelijks plaatsvinden.

3. Training voor Cognitieve Vaardigheden (CoVa)
Erkend: december 2007
Omschrijving: Denken is de basis van gedrag. En juist daar gaat het bij een grote groep delictplegers structureel mis. Het ontbreekt hen vaak aan goede vaardigheden, waardoor ze eerst handelen en dan pas gaan nadenken. De CoVa leert volwassen gedetineerden nieuwe denkvaardigheden aan. De training bestaat uit 22 sessies van 2,5 uur, die tweemaal per week plaatsvinden, en neemt daarmee circa drie maanden in beslag.

4. Cognitieve Vaardigheden plus (CoVa+)
Erkend: december 2008
De CoVa+ is gericht op het aanpassen van cognitieve disfuncties bij gedetineerden met een intelligentieniveau tussen een IQ van 70 en 90. Kern in de aanpak is de sociale probleemoplossing, aangevuld met elementen van angermanagement, cognitieve herwaardering, assertiviteitstraining en emotieherkenning. De training bestaat uit 36 groepsbijeenkomsten van 1,5 uur.

5. Huisvesting en Wonen
Voorlopig erkend: maart 2009
De Module Huisvesting & Wonen is ontwikkeld voor volwassen gedetineerden die matige tot ernstige problemen hebben op het gebied van huisvesting en wonen. De aard, ernst en omvang van de problemen wordt vastgesteld met het diagnose instrument RISc. De doelstelling van de module richt zich op een toename van kennis en vaardigheden m.b.t. instanties/organisaties op het gebied van huisvesting en wonen, het toepassen van cognitieve vaardigheden en het opdoen van ervaring om zelf actief invloed te kunnen uitoefenen op dit gebied.

6. Leefstijltraining voor verslaafde gedetineerden
Erkend: juni 2009
De leefstijltraining voor gedetineerden is gericht op het terugdringen van criminele recidive door verandering van het problematisch middelen gebruik en/of gokgedrag. Deelnemers hebben vaak al meerdere vergeefse pogingen gedaan terugval te voorkomen. Deelnemers worden zich bewust van de wederzijdse invloed tussen het delictgedrag en verslavingsproblemen, de toenemende kans op criminele recidive bij terugval in middelengebruik en vice versa. Door middel van motiverende gespreksvoering en een cognitief-gedragstherapeutische aanpak leren deelnemers om controle te houden op eigen middelengebruik en leren ze risicosituaties te herkennen, te vermijden of anders aan te pakken. De nadruk ligt, sterker dan in de korte leefstijltraining, op het voorkomen van terugval in middelengebruik en delictgedrag. In boostersessies wordt gewerkt aan het ‘inslijten’ van nieuw gedrag. De leefstijltraining bestaat uit 16 wekelijkse sessies van 2,5 uur en 5 boostersessies.

7. Korte leefstijltraining voor verslaafde gedetineerden
Erkend: juni 2009
De korte leefstijltraining voor gedetineerden is gericht op het terugdringen van criminele recidive door verandering van het problematisch middelengebruik en/of gokgedrag. In de training worden middelenafhankelijkheid en het criminele recidiverisico door middel van motiverende gespreksvoering en een cognitief-gedragstherapeutische aanpak behandeld. De nadruk ligt op het leren kennen van de eigen vaardigheden voor zelfreflectie, deze uitbouwen en ermee oefenen. In boostersessie wordt gewerkt aan het ‘inslijten’ van nieuw gedrag. De leefstijltraining bestaat uit 10 wekelijkse sessies van 2,5 uur en 5 boostersessies.

Uitgebreide informatie over de ontwikkeling en de toepassing van gedragsinterventies is te vinden in het ‘Rapport Gedragsinterventies, programma Terugdringen Recidive’.[3] Om dit rapport te downloaden klik hier.

1 http://www.justitie.nl/onderwerpen/criminaliteit/erkenningscommissie/gedragsinterventies/ 
2 http://www.justitie.nl/onderwerpen/criminaliteit/erkenningscommissie/gedragsinterventies/ 
3 http://www.justitie.nl/images/TR_rapport_Gedragsinterventies_tcm34-10805.pdf